SẮC MÀU THỜI GIAN – KHI THƠ GIỮ LẠI NHỮNG GÌ THỜI GIAN KHÔNG THỂ CUỐN ĐI
Tập thơ “Sắc Màu Thời Gian” – Tập 4, CLB Văn Thơ Sài Gòn, Trinh Trinh chủ biên
Bùi Quang Xuân
THỜI GIAN KHÔNG CÓ MÀU, NHƯNG KÝ ỨC THÌ CÓ
Thời gian đi qua đời người như một dòng sông, mang theo tuổi trẻ, những mùa hoa, những cuộc gặp gỡ và chia xa. Nhưng có những điều tưởng đã thuộc về quá khứ lại không chịu mất đi. Chúng trở về trong một câu thơ, một sắc hoa, tiếng gọi quê hương, dáng mẹ, mái trường hay một tình yêu từng làm trái tim rung động. Sắc Màu Thời Gian – Tập 4 là cuộc gặp gỡ của nhiều tiếng thơ, nhiều phận đời và nhiều miền ký ức; từ quê hương, mẹ cha, tuổi học trò, tình yêu đến lịch sử, Huế và những trải nghiệm của con người trước dòng chảy thời gian.
Ngay từ nhan đề, tập thơ đã gợi một nghịch lý đẹp: thời gian vốn vô hình, nhưng qua thi ca lại hiện lên bằng những sắc độ của ký ức. Các tác giả không chống lại thời gian bằng những tuyên ngôn lớn lao; họ chống lại sự lãng quên bằng thơ. Khi một mùa hoa được gọi tên, một người mẹ được nhớ đến, một sân trường được tái hiện hay một quê hương trở về trong câu chữ, những gì tưởng đã mất lại có thêm một đời sống mới.
QUÊ HƯƠNG – NƠI TRÁI TIM TÌM ĐƯỜNG TRỞ VỀ
Trong Nhớ Huế, Lê Bá Đức gọi Huế trở về bằng những địa danh đã hóa thành ký ức:
“Nhớ Trường Tiền nắng chiếu dòng Hương Nhớ Đông Ba, Tịnh Tâm, Gia Hội Nhớ Từ Đàm, Linh Mụ uy nghiêm Nhớ Thiên An, nhớ hồ Thuỷ Tiên” — Lê Bá Đức, “Nhớ Huế”
Mỗi địa danh không chỉ là một điểm không gian mà còn là một lớp văn hóa, một miền cảm xúc. Huế từ không gian địa lý trở thành không gian tinh thần, nơi người đi xa luôn tìm thấy con đường trở về.
MẸ – CÁNH GIÓ NÂNG MỘT ĐỜI NGƯỜI
Trong Mẹ là cánh gió, Triệu Thị Kim Loan tìm hình tượng mẹ từ lời ru, câu ca dao và cánh diều:
“Bài ca dao mẹ còn vương ‘nhiễu điều’ Lời ru khoan nhặt sớm chiều Mẹ là cánh gió nâng diều con bay…” — Triệu Thị Kim Loan, “Mẹ là cánh gió”
“Cánh gió” vô hình nhưng nâng được cánh diều; cũng như tình mẹ âm thầm nâng đỡ một đời người.
MÀU TÍM GIỮ LẠI MỘT THỜI ÁO TRẮNG
Tuổi học trò hiện lên qua phượng đỏ, bằng lăng tím, sân trường và những tình cảm đầu đời. Trong Người xưa, Lê Thị Nga viết:
“Tháng năm về làm nhớ nhánh bằng lăng Nhớ cây phượng trong sân trường, nhớ lớp Nhớ mưa về vội tan rồi vội hợp Nhớ ai kia làm nghiêng ngả câu chờ.” — Lê Thị Nga, “Người xưa”
Màu tím từ sắc hoa đã trở thành màu của ký ức, của một thời tuổi trẻ không thể trở lại.
TỪ CÁI TÔI ĐẾN KÝ ỨC CỘNG ĐỒNG
Sắc Màu Thời Gian không chỉ có tình yêu và hoài niệm. Cảm hứng lịch sử, văn hóa và hình tượng Bác Hồ mở rộng tập thơ từ cái tôi riêng tư đến ký ức cộng đồng. Trong Về thăm nhà Bác, Triệu Thị Kim Loan viết:
“Gốc ổi, vườn rau, mấy hàng râm bụt Đất quê nghèo Nở một vầng dương…” — Triệu Thị Kim Loan, “Về thăm nhà Bác”
Từ những chi tiết đời thường, hình tượng lịch sử trở nên gần gũi và giàu chiều sâu nhân văn.
THƠ – CÁCH ĐỂ NHỮNG GÌ ĐÃ QUA TIẾP TỤC SỐNG
Là tuyển tập nhiều tác giả, Sắc Màu Thời Gian đa thanh, đa sắc; chất lượng nghệ thuật giữa các bài không hoàn toàn đồng đều, nhưng các tác giả cùng gặp nhau ở tình yêu con người, quê hương và ký ức.
Thời gian không thể quay trở lại, nhưng thơ có thể làm những gì đã đi qua tiếp tục hiện diện. Tuổi trẻ không trở lại, mùa hoa rồi sẽ tàn, người thân có thể đi xa, nhưng ký ức vẫn còn một nơi để sống.
Nơi ấy là tâm hồn.
Và có lẽ, đó chính là vẻ đẹp sâu xa nhất của Sắc Màu Thời Gian: thơ không làm thời gian đứng lại, mà làm cho những gì đáng nhớ tiếp tục sống.
Bùi Quang Xuân
